Nirvik Khabar

बाघ र गोहीको शिकार बन्दै गैंडा

Nepal rhino count, Chitwan National Park, April 2015: one-horned rhino spotted after leaving water. In April 2015, the Nepal Government (Department of National Parks & Wildlife Conservation and Department of Forests) in collaboration with the National Trust for Nature Conservation and WWF conducted a comprehensive count to ascertain the number of one-horned rhinos in the Terai Arc Landscape of Nepal. Within Chitwan National Park this count took place over 3 weeks, and involved 30-plus elephants and 170 field observers and personnel. On 19th April the transect line involved 30 elephants, stretching some 3km, and covered a transect block 16Km long, over 12 hours. Over 100 rhinos were recorded this day alone. The count found that in total there are now 645 rhinos across Nepal's Terai Arc Landscape (605 in Chitwan National Park), a 21% increase in total population from the 534 individuals recorded in 2011.

काठमाडौं – वन्यजन्तुको प्राकृतिक वासस्थानमा मानव अतिक्रमणले मानव वन्यजन्तु द्वन्द त निम्त्याएको छ नै, वन्यजन्तुबीच पनि द्वन्द बढिरहेको पाइएको छ ।

विगत पाँच वर्षभित्र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपास क्षेत्रमा मरेका गैंडाको संख्या र कारण विश्लेषण गर्दा यस्तो तथ्य भेटिएको हो ।

पछिल्ला वर्षहरूमा अतिक्रमणका कारण वन क्षेत्र संकुचित हुँदै जाँदा वन्यजन्तु बीचकै द्वन्द जैविक विविधता सन्तुलनमा चुनौति बनिरहेको छ ।

एक सिङ्गे गैंडाको प्राकृतिक वासस्थान अब नेपाल र भारतमा मात्र खुम्चिएको छ । यो विशेषताको गैंडालाई नेपालले संरक्षित जीवको सूचीमा राखेको छ । नेपालमा अधिकांश एकसिङ्गे गैंडाको वासस्थान चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज हो ।

बितेका पाँच वर्षमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपासका क्षेत्रमा १०७ गैँडा मरे । आर्थिक वर्ष २०७६ देखि हालसम्ममा ती गैंडा मरेका हुन् ।

राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागले गैंडाको मृत्युमा विभिन्न १३ कारण किटेको छ । विभागका अनुसार बुढो भएर तथा बिरामी परेर, बाढी/डुबान लगायत प्राकृतिक विपत्तीका कारण, चोरीसिकार, बाघ र गोहीको आक्रमण र अन्य कारणबाट गैंडाको मृत्यु हुने गरेको छ ।

पछिल्ला तीन आर्थिक वर्षको तथ्याङ्क केलाउँदा बाघ र गोहीको आक्रमणका कारण गैंडाको मृत्यु बढेको छ । आर्थिक वर्ष २०७६/०७७ र ०७७/७८ मा यी वन्यजन्तुको आक्रमणबाट जम्मा दुईवटा गैंडाको मृत्यु भएको थियो ।

तर त्यस पछिका तीन वर्षमै बाघ र गोहीको आक्रमणबाट १७ गैंडा मरेका छन् । ०७८/७९ मा ६, ०७९/८० मा ७ र २०८०/८१ को हालसम्म ४ वटा गैंडा अन्य वन्यजन्तुको आक्रमणबाट मरेका हुन् ।

चालू आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ८ गैंडा किन मरे भनी निकुञ्जले कारण नै पत्ता लगाउन सकेको छैन । निकुञ्जका सूचना अधिकारी गणेशप्रसाद तिवारीले प्राकृतिक तथा विभिन्न विपत्ति र चोरी शिकारीमा गैंडा मर्ने गरेको बताए ।

उनले भने, ‘गैंडा बुढो भएर, भीरबाट लडेर, दलदल भासीमा परेर, बाढीले बगेर, एकआपसमा जुधेर पनि मर्छन् ।’ बाघ र गोहीको आक्रमण, चोरी शिकार, करेन्ट लागेर, बिरामी भएर, खाडलमा परेर पनि मृत्यु हुने उनको भनाइ छ ।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा आर्थिक वर्ष २०७६/०७७ मा बुढो तथा बिरामी भएर १० वटा गैंडाको मृत्यु भएको थियो । त्यस्तै, प्राकृतिक विपत्तिमा परेर ३ वटा, चोरी शिकारीमा परेर २ वटा, बाघ र गोहीको आक्रमणमा परेर १ र कारण नखुलेको ३ वटा छन् । त्यसैगरी ०७७/७८ मा २७ गैंडा मरेका छन् । ०७८/७९ मा २६, ०७९/०८० मा १९ र ०८०/०८१ मा १६ वटा गैंडा मरेका छन् ।

सूचना अधिकारी तिवारीका अनुसार बच्चा पाउन नसकेर पनि गैंडाको मृत्यु हुने गरेको छ । ‘साथै कहिलेकाहीँ पोथी र भाले सहवास गर्ने क्रममा लडाइ पर्दा पनि मृत्यु हुने गरेको छ,’ उनले भने ।

बेलायतको ‘ग्लोबल इकोलोजी एन्ड कन्जर्भेसन’ जर्नलमा हालै प्रकाशित लेखमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका गैंडा चोरीशिकार भन्दा पनि बासस्थान विनाशका कारण बढी जोखिममा परेको अध्ययनले देखाएको छ ।

अनुसन्धानकर्ताहरूको सो समूहको सन् २००९ देखि २०१५ सम्मको अध्ययनमा उक्त लेख आधारित छ । अध्ययनले वनमाराजस्ता झारपात फैलिएर गैंडाको बासस्थानमा धेरै असर पुरयाएको देखाएको छ ।

गैंडाको पञ्जामा बिजोर औंला हुने समूहका पाँच वर्तमान प्रजातिहरूमध्ये एक हो । यी प्रजातिहरूमध्ये दुई अफ्रिकामा पाइन्छन् । गैंडा एक शाकाहारी जनावर हो । पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार नेपालमा ६४५ गैंडा छन् ।

स्रोत : Khabarhub

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Array

Discussion about this post

सम्बन्धित समाचार

Related Posts

ताजा समाचार
यो पनि हेर्नुहोस